ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 166

Dualizm gospodarczy

Dualizm gospodarczy – dwutorowy rozwój gospodarczy; w nowożytnej Europie polegał na powstaniu w krajach leżących na wschód od Łaby gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej, na zachód początków gospodarki kapitalistycznej. Proces ten rozpoczął się w ...

Dysmembracja (feudalizm)

Dysmembracja - parcelacja wsi, często wraz z folwarkiem, przeprowadzana przez jej właściciela i z jego inicjatywy. Była spotykana na Śląsku w XVIII w. a przed pruską reformą rolną. Na Śląsku pierwszy przypadek odnotowano w 1771 roku, wcześniej po ...

Elektryfikacja

Elektryfikacja – proces mający na celu rozprzestrzenienie sieci elektroenergetycznej. Elektryfikowane są miejscowości lub obiekty przemysłowe, przez doprowadzanie linii elektrycznych ze stacji transformatorowych. Elektryfikacją nazywane jest równ ...

Falanster

Falanster – projekt wspólnoty równych i wolnych ludzi zarządzającej własnym miastem, stworzony w pierwszej połowie XIX wieku przez utopijnego socjalistę Charlesa Fouriera. Falanster miał mieć kształt pałacu, w ramach którego znajdowałyby się sale ...

GOELRO

GOELRO – plan elektryfikacji Rosji. Został proklamowany w grudniu 1920 roku podczas VIII Zjazdu Rad na wniosek Lenina, jako jedno z działań mających na celu poprawić tragiczną sytuację gospodarczą nowo powstałej Rosji Radzieckiej.

Gospodarka Irokezów

Gospodarka Irokezów pierwotnie była formą produkcji wspólnotowej, łącząc łowiectwo, zbieractwo i rolnictwo. Plemiona Konfederacji Irokezów i inne ludy mówiące językami irokeskimi, w tym Huroni, żyły w rejonie Wielkich Jezior i na terenie obecnego ...

Gospodarka starożytnego Egiptu

Administracja podległa władcy była odpowiedzialna za organizowanie całej gospodarki, za zbieranie i przechowywanie dóbr wyprodukowanych w całym kraju, pozyskiwanie produktów zagranicznych oraz ich filtrowanie zgodnie z potrzebami w państwie. Z cz ...

Grynderstwo

Grynderstwo – wzmożone tempo zakładania nowych przedsiębiorstw nastawionych na szybki zysk, głównie w formie spółek akcyjnych i za pożyczone pieniądze. Zjawisko to było rozpowszechnione zwłaszcza w Niemczech w okresie 1871-1874.

Hide

Hide − jednostka miary powierzchni ziemi w społeczeństwie staroangielskim. Tworzyła go powierzchnia gruntu, jaką potrafiła obrobić jedna rodzina w ciągu roku. Chociaż łan był własnością jednej rodziny, to wszystkie łany należące do wsi obrabiali ...

Historia kultury materialnej

Historia kultury materialnej – dziedzina badań historycznych zajmująca się dziejami przedmiotów codziennego użytku i narzędzi ich produkcji. Bliskie związki łączą ją z archeologią, etnografią, historią techniki oraz historią gospodarczą i społecz ...

Iltizam

Iltizam był to system podatkowy w nowożytnym Egipcie polegający na dzierżawieniu ziemi przez multazimów i płaceniu ryczałtu do kasy państwa. W wieku XVIII iltizamem objęto całą gospodarkę. System ten faworyzował mameluków, którzy zdołali przekszt ...

Kampania zagospodarowania nieużytków

Kampania zagospodarowania nieużytków – jedna z gospodarczych kampanii w Związku Radzieckim za czasów Nikity Chruszczowa, przeprowadzona z jego inicjatywy. Kampania miała na celu podniesienie produkcji rolnej w ZSRR w latach 1954–1960 poprzez zaor ...

Kartki (reglamentacja towarów)

W zależności od wariantu tzw. kartki umożliwiają bezpłatne nabywanie towarów, nabywanie ich po preferencyjnych cenach lub po cenach urzędowych. System kartkowy funkcjonuje zwykle w okresie silnych niedoborów żywności spowodowanych wojną, klęskami ...

Kiermasz

Kiermasz, średniowieczny germ. kimesse – uroczystość poświęcenia kościoła) – wywodząca się ze średniowiecza uroczystość wiejska organizowana zwykle w czasie parafialnego odpustu, poświęcenia kościoła lub święta patrona parafii. Później nazywano t ...

Kliometria

Kliometria – stosunkowo nowy kierunek badań historii gospodarczej systematycznie wykorzystujący teorie ekonomiczne i ilościowe techniki ekonometrii. Kliometria zaliczana jest czasami do historii kontrafaktycznej. Jednym z pionierów kliometrii jes ...

Kolonat

Kolonat – system eksploatacji ziemi, który wykształcił się w I wieku w cesarstwie rzymskim. Początkowo rozwijał się on przede wszystkim w Italii, z czasem rozpowszechnił się także w innych, głównie zachodnich prowincjach Imperium. W kolonacie oso ...

Kolonne

Kolonne – nazwa gigantycznej logistycznej operacji radzieckiej administracji okupacyjnej we wschodnich Niemczech, najpierw Radzieckiej Administracji Wojskowej w Niemczech, która następnie przekształciła się w Radziecką Komisję Kontroli w Niemczec ...

Komunizm wojenny

Komunizm wojenny – nazwa pierwszego okresu istnienia Rosji radzieckiej, od zdobycia władzy przez bolszewików i później, w czasie wojny domowej oraz interwencji w latach 1918-1921, a zwłaszcza realizowanej wtedy polityki gospodarczej.

Kram

Kram lub stoisko handlowe – drewniana budka, również ława z rozłożonym towarem. Kramem może być m.in. kiosk, sklepik, stoisko, stragan na rynku, ława z towarem itp.

Kryzys naftowy

Kryzys naftowy, określany też mianem kryzysu paliwowego, energetycznego lub szoku naftowego – kryzys gospodarczy w historii gospodarki, który rozpoczął się w roku 1973 i objął wszystkie kraje wysoko uprzemysłowione i uzależnione od ropy naftowej ...

Leseferyzm

Leseferyzm – sformułowany przez francuskich fizjokratów, ale najpełniej zrealizowany w dziewiętnastowiecznej Wielkiej Brytanii pogląd filozoficzno-ekonomiczny głoszący wolność jednostki w wymiarze społeczno-ekonomicznym. Za popularyzatora tego ok ...

Lęda

Lęda – małe poletko powstałe w wyniku wykarczowania i wypalenia lasu, charakterystyczne dla prymitywnej gospodarki żarowej, a także obszar, równina, pole nieuprawne przeznaczone lub nadające się pod uprawę roli.

Lloyd’s Coffee House

Lloyd’s Coffee House – mały sklep-kawiarenka należący do Edwarda Lloyda w Londynie, przy Lombard street. W latach 1688–1726 miejsce spotkań kupców i armatorów, w którym spekulowano w związku z transportem morskim. Wkrótce kawiarenka stała się pie ...

Ludy zbieracko-łowieckie

Społeczeństwo zbieracko-łowieckie – typ społeczeństwa lub gospodarki polegający na zdobywaniu pożywienia przez zbieranie jadalnych roślin i polowanie bez znaczącego wysiłku w kierunku udomowienia jednych czy drugich. Przy czym najczęściej udział ...

Łacińska Unia Monetarna

Łacińska Unia Monetarna – porozumienie monetarne zawarte w 1865 roku przez Belgię, Francję, Szwajcarię, Luksemburg i Włochy, a z czasem rozszerzone na inne państwa i istniejące do 1926 roku.

Manufaktura

Manufaktura – zakład produkcyjny, w którym produkcja masowa złożonego produktu końcowego odbywa się ręcznie i oparta jest na podziale pracy: poszczególne etapy produkcji wykonywane są przez pracowników wyspecjalizowanych w ich wykonywaniu. Manufa ...

Maszoperia

Maszoperia – zespół rybaków razem prowadzących połowy na morzu, forma spółki występująca wśród Kaszubów na Pomorzu od czasów średniowiecza aż po dziś dzień. Trudne zajęcie i niebezpieczeństwa związane z żeglugą spowodowały wytworzenie w społeczno ...

Mechanizm Hume’a

Mechanizm Hume’a – zawdzięcza swą nazwę osiemnastowiecznemu filozofowi, pisarzowi i ekonomiście szkockiemu Davidowi Humeowi. W ekonomii jest to mechanizm eliminowania równowagi bilansu płatniczego w systemie waluty złotej. Deficyt handlowy pociąg ...

Miasto królewskie

Miasto królewskie – historyczna jednostka osadnicza, miasto zlokalizowane na gruntach należących do króla. Miasta lokowane na obszarach należących do króla nosiły miano królewskich, w odróżnieniu od miast prywatnych np. rycerskich czy biskupich. ...

Mieszczaństwo

Mieszczaństwo – stan społeczny składający się z obywateli miast, czyli osób wolnych, podlegających prawu miejskiemu, uformowany w średniowieczu. Po upadku państwa stanowego klasa społeczna, nazywana częściej burżuazją ; rzadziej mieszczaństwem na ...

Międzynarodowa Unia Clearingowa

Międzynarodowa Unia Clearingowa, brytyjski projekt utworzenia międzynarodowej instytucji finansowej, wysunięty w 1944 roku przez J. M. Keynesa podczas konferencji w Bretton Woods. Podstawowym zadaniem ICU miało być regulowanie podaży międzynarodo ...

Milenijne Cele Rozwoju

Milenijne Cele Rozwoju, to osiem celów, które 189 członków ONZ zobowiązało się osiągnąć w ramach Projektu Milenijnego ONZ.

Moratorium Hoovera

Moratorium Hoovera – oświadczenie wydane przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Herberta Hoovera w dniu 20 czerwca 1931 r. dotyczące załamania się systemu bankowego w Europie Środkowej, które było między innymi powodem światowego kryzysu finansowe ...

Niemiecka Komisja Gospodarcza

Niemiecka Komisja Gospodarcza – niemiecka struktura wykonawcza Radzieckiej Administracji Wojskowej w Niemczech, która funkcjonowała do chwili utworzenia NRD. De facto pełniła rolę rządu gospodarczego w radzieckiej strefie okupacyjnej. Radziecka A ...

Niemiecki Związek Celny

Niemiecki Związek Celny – utworzony 1 stycznia 1834 związek zrzeszający w unii celnej 18 państw niemieckich pod przewodnictwem pruskim. Ujednolicono systemy praw handlowych, wekslowych oraz systemy monetarne krajów członkowskich, aczkolwiek nie w ...

Niewolnictwo

Niewolnictwo – zjawisko społeczne, którego istotą jest stosunek zależności, polegający na tym, że pewna grupa ludzi stanowi przedmiot własności innych osób, grup ludzi lub instytucji, mogących nimi swobodnie rozporządzać. Znoszenie niewolnictwa n ...

Nowy Międzynarodowy Ład Ekonomiczny

Nowy Międzynarodowy Ład Ekonomiczny – zbiór propozycji przedstawionych w latach 70. przez kraje słabo rozwinięte oraz rozwijające się podczas konferencji Organizacji Narodów Zjednoczonych na temat handlu i rozwoju. Miały one na celu zachęcenie do ...

Obszarnik

Obszarnik – określenie właściciela ziemskiego, zazwyczaj pejoratywne. Często używane, również w tym znaczeniu, w okresie II Rzeczypospolitej i Polski Ludowej. Największymi obszarnikami w Polsce byli Zamoyscy herbu Jelita. Termin ten powstał w cza ...

Obszczina

Obszczina – wspólnota wiejska w Rosji. Polegała na wspólnym użytkowaniu ziemi i lasów, a indywidualnym – zabudowań i inwentarza, oraz na zbiorowej poręce i odpowiedzialności. Reforma agrarna Piotra Stołypina umożliwiła chłopom występowanie z obsz ...

Okowita

Okowita, inaczej gorzałka – staropolskie określenie wysokoprocentowego napoju alkoholowego, produkowanego ze zbóż i ziemniaków. Początkowo produkowana wyłącznie w celach leczniczych, z czasem stała się napojem alkoholowym. Była destylowana zazwyc ...

Patrycjat (średniowiecze i nowożytność)

Patrycjat – najbogatsza warstwa mieszczan w okresie od XII do XVIII wieku, sprawująca w miastach władzę ekonomiczną i polityczną, członkowie rady miejskiej, najbogatsi kupcy, bogaci rzemieślnicy, bankierzy, właściciele gruntów miejskich.

Plan MacSharryego

Plan MacSharryego - opracowany przez komisarza ds. rolnictwa Raya MacSharryego Wspólnot Europejskich ogłoszony w 1991 roku, realizowany od 1992 roku, miał na celu modyfikację założeń Wspólnej Polityki Rolnej. Po zakończonej niepowodzeniem próbie ...

Plan Marshalla

Plan Marshalla – plan Stanów Zjednoczonych mający służyć odbudowie gospodarek krajów Europy Zachodniej po II wojnie światowej, obejmujący pomoc w postaci surowców mineralnych, produktów żywnościowych, kredytów i dóbr inwestycyjnych. Nazwa tej ini ...

Plany rozwoju ekonomicznego i społecznego Hiszpanii

Plany Rozwoju Ekonomicznego i Społecznego – trzy plany przyczyniające się do szybkiego rozwoju Hiszpanii w czasie panowania generała Franco. Wprowadzony w życie Plan Stabilizacji z 1959 roku przyniósł świetne wyniki gospodarcze w powojennej Hiszp ...

Plebs (średniowiecze i nowożytność)

Plebs – w średniowieczu i czasach nowożytnych najniższa warstwa ludności miejskiej, pozbawiona obywatelstwa miejskiego, złożona między innymi z robotników najemnych, służby, "marginesu społecznego”, a także czeladników i terminatorów. Plebsem naz ...

Poczta konna

Poczta konna – system dostarczania przesyłek pocztowych przy użyciu kurierów poruszających się konno. Została zorganizowana już w czasach starożytnych, w VI wieku p.n.e. w Persji, rozwinięta stałe linie pocztowe w cesarstwie rzymskim. Świetnie zo ...

Poczta zwierzęca

Poczta zwierzęca – była wykorzystana w wielu krajach świata na przestrzenie dziejów. Kiedyś była jedynym sposobem na to, aby szybko transportować wiele listów lub dokumentów na duże odległości, zanim upowszechniły się pojazdy mechaniczne. Poczta ...

Polityka gospodarcza III Rzeszy

Polityka gospodarcza III Rzeszy – polityka gospodarcza prowadzona przez władze III Rzeszy, w okresie sprawowania władzy w Niemczech przez Narodowosocjalistyczną Niemiecką Partię Robotników.

Poludzie

Poludzie - rodzaj podporządkowania zależnych plemion od dominującego ośrodka, polegający na corocznym objeździe okrężnym władcy ruskiego wraz z drużyną przez terytoria najdalej od centrum położonych plemion. Na plemionach podporządkowanych ciążył ...

Potaż

Potaż – zanieczyszczona postać węglanu potasu K 2 CO 3, rozpuszczalna w wodzie część popiołu pochodzącego ze spalania węgla drzewnego, zawierająca również zmienne ilości innych związków potasu. Nazwa potaż używana jest czasami na określenie dowol ...

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →